Ultimatom Game

%90 a indirimle alış-veriş yapmak ister misiniz? Tabi ki istersiniz. Peki %90 indirimle satış yapmak ister misiniz?

Bir süredir Amerika’da yaşıyorum ve buranın alış-veriş yapmak için gerçekten “fırsatlar ülkesi” olduğunu görüyorum. Buraya geçtiğimiz yıl ağustos ayında taşındım ve taşındığım aydan itibaren neredeyse her ay dini veya ulusal bayramlar nedeniyle market reyonları yenileniyor. Pazar hep canlı ve rengarenk! Mesela bir çok ülkede kutlanan sevgililer günü burada da kutlanıyor. Tahmin edeceğiniz gibi burada da büyük bir market haline gelmiş. Hatta burada öğretmenin öğrencilerinin sevgililer gününü kutlamak için küçük hediyeler aldığı da düşünülürse siz kestirmeye çalışın pazar kaça katlanıyor…

Evime yakın, neredeyse hergün uğradığım markete 15 Şubat’ta uğradığımda, sevgililer günü için hazırlanan reyonda %90 indirim olduğunu gördüm. Sonra “bu ürünleri maliyeti nedir?”, “ee tabi seneye kadar bu ürünleri nerede saklayacaklar!”dan tutun “o zaman herkes bir sonraki günü bekler”e kadar bir çok düşünce ve soru bu %90 indirimle satış stratejisini anlamlandırabilmek üzere aklımdan geçti. Sonra oyun teorisyenlerinin “ultimatom oyunu” olarak adlandırdıkları oyununun, bu durumu açıklamak üzere bir bakış açısı olabileceği düşündüm. Oyun şöyle:

Mısır’daki büyük büyük dedenizden size miras kalıyor. Miras uykunuza zeval verecek kadar yüklü. Büyük büyük dedenizin bu mirastan nasiplenebilmeniz için tek bir şartı var. Bırakılan parayı sizin belirleyeceğiniz oranla kardeşinizle paylaşmanızı istiyor. Yalnız parayı öyle paylaştırmalısınız ki bu paradan alacağı miktarı kardeşiniz kabul etmeli. Aksi taktirde paradan ne siz ne de kardeşiniz tek bir kuruş dahi alamazsınız. Kardeşinize tek bir teklif götürme şansınız var. Paranın ne kadarını kardeşinize verirsiniz?

Cevabı verdiniz mi? … Cevabınızı verdiyseniz gelin birlikte bu oyuna literatürde verilen cevabı irdeleyelim. Literatür kardeşe verilen sadece “1 kuruş”un her iki kardeşi de memnun edeceğini söylüyor! Rasyonel, akılcı, olan bir bireyin “hiç” paradansa “1 kuruş” parayı tercih edeceği söyleniyor. Bir ambar buğdayın önünden bakarak geçmektense, 1 tanesinin tadına bakmak elbette daha iyidir! Tabi gerçek dünyada neredeyse hiçbirimiz kardeşimize bu kadar rasyonel değiliz, kimbilir belki etik bulmadığımızdandır.

%90 indirim’in sebebi hiç para az paradan makbuldur stratejisi olabilir mi? Bence olabilir! Ne de olsa pazarlar rasyoneldir!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir